محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1549
مرآة البلدان ( فارسى )
بود تغيير دهند و به سبك درب خانههاى شهرهاى معتبر بسازند . مسيو بوناتال فرانسوى چهلچراغى از مفرغ با نهايت امتياز مثل نقره ريخته بود به حضور همايون آورده به انعامى شايان نايل گرديد و مقرر شد آن چهلچراغ را با لالههاى كار مشهد كه كمال امتياز را داشت تقديم چراغخانهء مباركهء حضرت نمايند . روز نوزدهم ، ابتدا بعضى علما به زيارت جمال مهر مثال مقدس مسرور و مباهى شدند و بعدها رؤساى تراكمهء يموت و كوكلان و غيره كه به عزم تقبيل عتبهء عليه آمده بودند به واسطهء جناب ظهير الدوله به اين فيض عظيم نايل شدند . چون دو ساعت به غروب مانده شد ، ذات معدلت صفات همايون متوجه زيارت و روضهء منوره شدند و ابتدا به كتابخانهء مباركهء حضرت ورود فرموده كتابهاى خطى ممتاز و قرآنهاى گرانبها را مطالعه و ملاحظه فرمودند . روز بيستم كه روز اربعين بود به روضهخوانى گذشت . روز بيست و يكم پسر وكيل طبس و امير حسينعلى خان خافى و برادرش كه مدتى بود از خراسان فرارى و در صفحات هرات به سر - مىبردند به توسط جناب ظهير الدوله شرفياب خاكپاى مبارك و مورد تفقدات شاهانه گرديدند . چون هوا گرم شده بود ، راى مبارك چنين اقتضا فرمود كه با معدودى از خواص خدم به ييلاق گلستان تشريففرما گردند . اعاظم ملتزمين ركاب اعلى چون امين الدوله و دبير الملك و معير الممالك و امين الملك و سركردگان افواج و غيره از اين سفر معاف شدند و مقرر شد عكاسباشى عكس حرم محترم و صحنها و ابنيهء مقدسه را بردارد . روز بيست و دويم تشريففرماى ييلاق گلستان شدند . از شهر تا ييلاق گلستان سه فرسخ است . اين قريه چهل خانوار رعيت و رودخانهء آبى و باغات مشجر باصفائى دارد و آب و هواى آن نهايت خوب است . روز بيست و ششم از گلستان به شهر مشهد مقدس معاودت فرمودند . روز بيست و هفتم محمد حسين خان مأمور كلات شد و در انتظام امور سوارهء هزاره و اسفراين احكام محكمه شرف صدور يافت و يوسف خان هزاره و پسر او كه مصدر بىحسابى و بىنظمى شده در انتظام